Οστικά Σαρκώματα

Οστικά Σαρκώματα

ΓΕΝΙΚΑ: Το σάρκωμα αποτελεί κακοήθη όγκο εκ μεσεγχυματογενών κυττάρων (οστά, μύες, αγγεία κλπ), ενώ ο καρκίνος κακοήθεια απο επιθηλικά κύτταρα. Η βιολογική τους συμπεριφορά όμως είναι παρόμοια, δηλαδή ειναι τοπικά επιθετικά, δίνουν μακρινές μεταστάσεις και τελικά ο ασθενής αποβιώνει. Η συχνότερη μεταστατική εντόπιση στο σάρκωμα ειναι ο πνεύμονας, σε αντίθεση με τον καρκίνο που ποικίλλει (οστά, ήπαρ, πνεύμονες κλπ). Στα οστικά σαρκώματα περιλαμβάνονται το Οστεοσάρκωμα, το σάρκωμα Ewing και το χονδροσάρκωμα. Τα 2 πρώτα εμφανίζονται σε παιδιά- νεαρούς ενήλικες, ενώ το χονδροσάρκωμα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η ακτινολογική εικόνα φανερώνει συνήθως την επιθετικότητα του όγκου (περιοστική αντίδραση, οστική καταστροφή, μάζα μαλακών μορίων κλπ), ενώ δυστυχώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι αιματολογικές εξετάσεις είναι φυσιολογικές. Ο συνολικός έλεγχος περιλαμβάνει απλές ακτινογραφίες, μαγνητική τομογραφία, αξονική θώρακος και σπινθηρογράφημα οστών, ενώ κάποιοι προτιμούν το PET- Scan, το οποιο όμως είναι πολύ ακριβότερο, χωρίς να είναι και τεκμηριωμένα πιο αποτελεσματικό. Τα ευχάριστα νέα στη θεραπεία του οστεοσαρκώματος είναι ότι με την πρόοδο στις χειρουργικές τεχνικές και την εφαρμογή χημειοθεραπείας τα ποσοστα ίασης ανέρχονται στο 70% των ασθενών, με παράλληλη διατήρηση του πάσχοντος σκέλους. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντιδιαστολή με την εικόνα στη δεκαετία του 1970, οπου η πλειονότητα των ασθενών ακρωτηριαζόταν αλλά η επιβίωση δεν ξεπερνούσε το 20%. Σταδιακά με την εφαρμογή χημειοθεραπείας τα ποσοστά ανέβηκαν, ενω οι εργασίες του Simon και συνεργατών τη δεκαετία του 1980 έδειξαν ότι δεν υπάρχει διαφορά στην επιβίωση μεταξύ ασθενών που ακρωτηριάσθηκαν ή διατήρησαν το πάσχον μέλος (LINK). Πλέον λιγότεροι απο το 10% των ασθενών υποβάλλονται σε ακρωτηριαστικές επεμβάσεις Φυσικά οι επεμβάσεις διάσωσης μέλους συνίστανται σε ευρεία en bloq εκτομή του όγκου, χωρις δηλαδή να ανοιχθεί ή κάψα του. Ο χειρουργός όπου είναι δυνατό μένει έως και αρκετά cm μακριά απο τον όγκο, ο οποίος όταν αφαιρεθεί περιβάλλεται απο ένα μανδύα υγιούς ιστού.
  • Οστεοσάρκωμα
Ονομάζεται έτσι γιατί τα κακοήθη κύτταρα μπορούν να παράγουν οστεοειδές. Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει πρώτα τη βιοψία και ακολούθως 3 κύκλους χημειοθεραπείας πριν το χειρουργείο (διάσωσης μέλους) και 3 κύκλους μετά το χειρουργείο. Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα τυπικό οστεοσάρκωμα κάτω τριτημορίου μηριαίου με ιδιαίτερη πίεση επί των αγγείων σε ασθενή 27 ετών, η οποία αποτελεί και τη συχνότερη εντόπιση. Αφαιρέθηκε το κάτω τριτημόριο του μηριαίου και η ανακατασκευή έγινε με την ειδική πρόθεση Compress. Η ασθενής είναι ελεύθερη νόσου και η ενδοπρόθεση σταθερή μετά από 13 έτη. Στην εικόνα Α απεικονίζεται η απλή ακτινογραφία, στην Β η πολύπλοκη ανατομία του όγκου και η πίεση επί των μηριαίων αγγείων (πράσινο χρώμα), στην C το τελικό παρασκεύασμα και η εκτομή en bloc του απώ τριτημορίου του μηρού και στην D η άμεση μετεγχειρητική ακτινογραφία.
Οστεοσάρκωμα

Επίσης φαίνεται η προοδευτική οστεοενσωμάτωση της πρόθεσης. Βλέπουμε την χαρακτηριστική ακτινογραφία στα 2 έτη όπου φαίνεται η υπερτροφία του οστού στο κολλάρο της ενδοπρόθεσης (πράσινα βέλη).

Οστεοσάρκωμα
Πέριξ του γόνατος αλλά λιγότερο συχνά είναι και τα οστεοσαρκώματα της κνήμης. Εδώ παρουσιάζουμε μια ασθενή 40 ετών με οστεοσάρκωμα άνω πέρατος κνήμης που υπεβλήθη σε περιεγχειρητική χημειοθεραπεία και διάσωση μέλους με βιολογικό τρόπο ανακατασκευής (μετάθεση αγγειούμενης περόνης). Στην Α φαίνεται η ακτινογραφία με τις ασβεστώσεις του όγκου, στην Β και C το βέλος δείχνει τη διασπορά του όγκου μετά τη βιοψία, οπότε η οδός βιοψίας αφαιρέθηκε en bloc μαζί με το πάσχον τμήμα της κνήμης (D) και στην τελευταία (Ε) φαίνεται η βιολογική αποκατάσταση με τη σύστοιχη περόνη.
Οστεοσάρκωμα
Η ασθενής υπεβλήθη σε επανεπέμβαση λόγω θραύσης της πλάκας και επιτυχή αναθεώρηση με οστεομεταφορά με το σύστημα Ilizarov. Το τελικό αποτέλεσμα 13 έτη μετά κρίνεται πολύ ικανοποιητικό, η ασθενής δεν έχει ξένο σώμα (μεταλλική ενδοπρόθεση η οποία τυπικά σε 15 έτη θα χρειαστεί αναθεώρηση/ επανεπέμβαση σε έναν νέο άνθρωπο) και κυρίως δεν θυσιάστηκε η άρθρωση του γόνατος, με σαφώς βέλτιστο λειτουργικό αποτέλεσμα.
Οστεοσάρκωμα
  • Σαρκωμα Εwing

Ονομάστηκε έτσι απο τον μεγάλο παθολογοανατόμο James Ewing που το περιεγραψε πρώτος στο νοσ. Memorial. Ηταν εξέχουσα πρωσοπικότητα και θεωρήθηκε τόσο σημαντικό το επίτευγμά του ώστε έγινε φωτογραφία στο περιοδικό Times της εποχής της εποχής:

Οστεοσάρκωμα

 H Θεραπεία και εδώ περιλαμβάνει αρκετούς κύκλους χημειοθεραπείας σε συνδυασμό με χειρουργική επέμβαση. Σε δύσκολες περιοχές μπορεί να γίνει ακτινοβόληση του όγκου αντί χημειοθεραπεία, καθότι ο όγκος είναι ακτινοευαίσθητος. Να σημειωθεί όμως ότι το χειρουργείο θεωρείται πιο αποτελεσματικό για τον τοπικό έλεγχο του όγκου. Απεικονίζεται ένα σαρκωμα Ewing σε παιδιατρικό ασθενή στο άνω τριτημόριο του μηριαίου, το οποίο και εξαιρέθηκε και τοποθετήθηκε ειδική επιμηκυνόμενη πρόθεση (στα παιδιά τις χρησιμοποιούμε συχνά  ώστε να μην υπάρχει ανισοσκελία συγκριτικά με το ετερόπλευρο σκέλος που συνεχιζει να αναπτύσσεται φυσιολογικά):

Οστεοσάρκωμα

Εδώ παρουσιάζουμε ένα πιο επιθετικό σάρκωμα Ewing ωμοπλάτης σε ασθενή 26 ετών που υπεβλήθη σε περιεγχειρητική ΧΜΘ και εκτομή του όγκου- αντικατάσταση της ωμοπλάτης με ειδική πρόθεση όπως έχουμε αρθρογραφήσει στο περιοδικό orthopedics (LINK).

Στην πρώτη εικόνα φαίνεται η σημαντική μείωση των διαστάσεων του όγκου μετά την ΧΜΘ (όπως συμβαίνει τυπικά στην μάζα των μαλακών μορίων περιξ του οστικού όγκου). Με μπλε βέλη απεικονίζεται ο όγκος:

Οστεοσάρκωμα

Στην επόμενη εικόνα φαίνεται η πλάγια θέση του ασθενούς (Α), η Παρασκευή του όγκου (Β), η οστεοτομία του βραχιονίου (Γ) και το χειρουργικό παρασκεύασμα της ωμοπλάτης (Δ).

Στην πρώτη εικόνα φαίνεται η σημαντική μείωση των διαστάσεων του όγκου μετά την ΧΜΘ (όπως συμβαίνει τυπικά στην μάζα των μαλακών μορίων περιξ του οστικού όγκου). Με μπλε βέλη απεικονίζεται ο όγκος:

Οστεοσάρκωμα

Η ειδική ωμοπλατιαία ενδοπρόθεση φαίνεται στην κατωθι εικόνα: A η διεγχειρητική τοποθέτηση, Β ο σχεδιασμός και Γ η ακτινολογική εικόνα.

Οστεοσάρκωμα

Η ασθενής 6 μήνες μετά παρουσίασε υποτροπή στα μαλακά μόρια της ΣΣ (Α) και υποβλήθηκε σε enbloc/ ευρεία εκτομή και ΜΤΧ ακτινοθεραπεία.

Οστεοσάρκωμα

Μετά από 4 μήνες παρουσίασε μεταστατικό όγκο στους σύστοιχους μασχαλιαίους λεμφαδένες (εικόνα Α μπλέ βέλη). Ο όγκος ήταν πάνω στα βραχιόνια αγγεία και βραχιόνιο πλέγμα (Β- μπλε βελος) και αποκολλήθηκε- εξαιρέθηκε οριακά αλλα enbloc (εδώ βέβαια δεν ήταν δυνατόν να γίνει ευρεία εκτομη γιατί αυτό θα σήμαινε εκτομή των βραχιονίων αγγειων/ πλέγματος και ουσιαστικά ακρωτηριασμό).

Οστεοσάρκωμα

Υπεβλήθη σε ΜΤΧ ακτινοθεραπεία και χμθ με άλλα θεραπευτικά σκευάσματα και παραμένει ελεύθερη νοσου 8 έτη μετα την τελευταία επέμβαση. Αυτό καταδεικνύει την σημασία της τακτικής παρακολούθησης (ανα 3-4 μήνες τα πρώτα έτη) με μαγνητική και απεικόνιση στον θώρακα που είναι η συχνότερη μεταστατική εστία ώστε η υποτροπή/ μετάσταση να βρεθεί στα αρχικά στάδια και μικρές διαστάσεις οπότε και είναι και εξαιρέσιμη. Επίσης χρειάζεται εμπειρία και ενδελεχής εξέταση των απεικόνιστικών εξετάσεων καθότι συχνά υπάρχουν παρασιτα- artifacts από την παρουσία των ενδοπροθέσεων, μτχ οιδημάτων και αλλοιώσεων από την ακτινοθεραπεία. Τέλος και έμπειρους ογκολόγους σαρκωμάτων που μπορούν να δώσουν εναλλακτικές επιλογές και σε περιπτώσεις που φαίνονται καταδικασμένες, όπως στην συγκεκριμένη ασθενή.

  • Χονδροσάρκωμα

Ονομάζεται έτσι γιατί τα κακοήθη κύτταρα μπορούν να παράγουν χόνδρο. Εδώ δεν υπάρχουν επικουρικές θεραπείες καθότι ο όγκος ειναι ανθεκτικός τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ακτινοβολία. Έτσι γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η ευρεία χειρουργική εξαίρεση έχει μείζονα σημασία. Παρακάτω φαίνεται μια περίπτωση ενός ευμεγέθους όγκου πυέλου (πράσινο βέλος), όπου έγινε εκτομή του πάσχοντος δεξιού λαγονίου οστού (η λεγόμενη εσωτερική πυελεκτομή τυπου 1 με διατήρηση του δεξιού μέλους, μια απαιτητική επέμβαση ) και ανακατασκευή του πυελικού δακτυλίου με αυτομόσχευμα περόνης (απο τον ίδιο τον ασθενή) (Αρχείο Αγίων Αναργύρων).

Οστεοσάρκωμα

Η ανακατασκευή του πυελικού δακτυλίου συχνά κρίνεται απαραίτητη γιατί μπορεί να οδηγήσει σε αντισταθμιστική σκολίωση, όπως έχουμε δημοσιεύσει και στο περιοδικό Spine (LINK), σε εργασία απο το νοσοκομείο Μemorial.

Παρακάτω παραθέτουμε μια περίπτωση επιθετικού χονδροσαρκωματος πυέλου στην ζώνη 3 (ηβοισχιακοί κλαδοι) οπου εγινε enbloc εκτομή του όγκου μαζί με προσβεβλημένο τμήμα κοτύλης (πυελεκτομή τυπου 2 & 3). Η εικονα Α δειχνει την προσβολη του ηβικού οστου (δεξιο μπλε βέλος) και αριστερά την επεκταση του στα μαλακά μορια (μπλε βέλος), η Β την διεγχειρητική εικόνα οπου φαίνονται παρασκευασμένα τα λαγόνια αγγεία (κίτρινες και κόκκινες φακαρόλες), ενώ με μπλε βελος φαίνεται η μηριαία κεφαλή μετά την εκτομή τμήματος της κοτύλης με την βοήθεια διεγχειρητικής πλοήγησης (navigation), η Γ την ανακατασκευή της κοτύλης με ειδικό πλέγμα (μπλέ βέλος), ενώ το χειρουργικό παρασκεύασμα από την ηβική συμφηση έως την κοτύλη φαίνεται στο Δ.

Οστεοσάρκωμα

Copyright © 2026. All Rights Reserved.